Dünya ədəbiyyatının ən parlaq simalarından biri, dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvi, Şərq intibahının zirvəsi hesab olunur. Onun yaradıcılığı bəşəri ideyaların, humanizmin, ədalətin və sevginin fəlsəfi tərənnümüdür. Nizami poeziyaya gətirdiyi yeni üslub, dərin psixoloji təhlil və zəngin bədii təsvirlərlə özündən sonra gələn bütün Yaxın və Orta Şərq ədəbiyyatına fundamental təsir göstərmişdir. Şairin ölməz irsi olan və dünya ədəbi xəzinəsinin ən qiymətli incilərindən biri hesab edilən “Xəmsə” (Beşlik) həm dini-fəlsəfi, həm də epik-romantik xarakter daşıyan beş möhtəşəm poemadan ibarətdir. Bu topluya daxil olan “Sirlər Xəzinəsi”ndə insanın mənəvi saflaşması və ədalətli idarəçilik haqqında didaktik fikirlər irəli sürülürsə, “Xosrov və Şirin”də məhəbbətin insanı kamilləşdirən gücü və fədakarlıq vəsf olunur. “Leyli və Məcnun” poeması faciəvi eşqin fonunda insanın daxili azadlığını və cəmiyyət ziddiyyətlərini bədii şəkildə təsvir edir. “Yeddi Gözəl” əsərində bir hökmdarın mənəvi təkamülü yeddi fərqli iqlimdən gələn şahzadələrin hekayələri vasitəsilə allegorik bir dildə anladılır. “İsgəndərnamə” isə həm ideal hökmdar və alim obrazını, həm də ədalətli, utopik bir cəmiyyət arzusunu özündə birləşdirən epik bir yekun hesab olunur. Nizami Gəncəvinin qəhrəmanları irqinə, dininə və sosial mənşəyinə baxmayaraq, hər şeydən əvvəl yüksək mənəviyyatlı fərdlər olaraq dəyərləndirilir və bu bəşəri yanaşma şairin əsərlərini bütün dövrlər üçün müasir, mənəvi saflıq mənbəyi kimi yaşadır.
